Jesteśmy najlepsi

Aktualności

Aenean sagittis mattis purus ut hendrerit. Mauris felis magna, cursus in venenatis ac, vehicula eu massa. Quisque nunc velit, pulvinar nec iaculis id, scelerisque in diam. Sed ut turpis velit. Integer dictum urna iaculis vestibulum finibus. Etiam tempus dictum rhoncus. Nam vel semper eros. Ut molestie sit amet sapien vitae semper. Pellentesque habitant morbi tristique senectus et netus et malesuada fames ac turpis egestas. 

06 stycznia 2019
Instytucja głosowania grupami, uregulowana w art. 385  § 3-9 Kodeksu spółek handlowych, z założenia
16 grudnia 2018
  Instytucja głosowania grupami, uregulowana w art. 385 § 3-9 Kodeksu spółek handlowych, z założenia

Zadzwoń do nas: +48 500 235 211

Kancelaria Radcy Prawnego Grzegorz  Dyjas

06 stycznia 2019
Instytucja głosowania grupami, uregulowana w art. 385  § 3-9 Kodeksu spółek handlowych, z założenia
16 grudnia 2018
  Instytucja głosowania grupami, uregulowana w art. 385 § 3-9 Kodeksu spółek handlowych, z założenia

Blog

Aktualności

 

Instytucja głosowania grupami, uregulowana w art. 385 § 3-9 Kodeksu spółek handlowych, z założenia stanowi instrument ochrony praw akcjonariuszy mniejszościowych, zapewniający im wpływ na skład rady nadzorczej. Przedmiotem niniejszego wpisu jest omówienie podstawowych zasad funkcjonowania tej instytucji, problemów praktycznych wynikających z rozbieżności w doktrynie i orzecznictwie w zakresie interpretacji przepisów regulujących tą instytucję, jak również próbę analizy, jaki wpływ może mieć ta instytucja na pozycję akcjonariuszy większościowych i mniejszościowych w spółce. Ze względu na rozmiar wpisu, omawiane zagadnienia przedstawione zostaną w dwóch częściach.

 

Głosowanie grupami w sprawie wyboru członków rady nadzorczej odbywa się na wniosek akcjonariusza lub akcjonariuszy reprezentujących co najmniej 20% ogólnej liczby akcji w spółce. Podkreślenia wymaga, iż istotna jest liczba reprezentowanych przez wnioskodawców akcji, nie zaś liczba głosów, co powoduje, że na potrzeby ustalania przysługiwania uprawnienia do złożenia takiego wniosku bez znaczenia są ewentualne uprzywilejowania niektórych akcji co do głosu. W przypadku, gdy wybór członków rady nadzorczej w drodze głosowania grupami ma zostać uwzględniony w porządku obrad już zwołanego zgromadzenia, taki wniosek musi zostać zgłoszony w odpowiednim czasie przed planowanym terminem zgromadzenia, a mianowicie na 21 dni przed tym terminem w przypadku spółek publicznych, a w przypadku pozostałych spółek – na 14 dni przed tym terminem. Punkt dotyczący wyboru członków rady nadzorczej w drodze głosowania grupami stanowi odrębny punkt porządku obrad od puntu dotyczącego wyboru członków rady nadzorczej w zwykłym trybie. Co istotne, taki tryb wyboru członków rady nie jest jedynie kwestią proceduralną, w której wniosek może zostać zgłoszony przez akcjonariuszy w trakcie zgromadzenia.

 

Podnoszone są często głosy czy wymóg reprezentowania co najmniej 20% akcji spółki celem zgłoszenia żądania przeprowadzenia głosowania grupami nie jest zbyt dużym ograniczeniem, w praktyce wyłączającym możliwość skorzystania z tego uprawnienia przez mniejszościowych akcjonariuszy. Zauważa się bowiem, iż do stworzenia grupy do głosowania nad wyborem poszczególnych członków rady wystarczające może być reprezentowanie przez akcjonariusza lub grupę akcjonariuszy dużo mniejszego pakietu akcji spółki, co może być wynikiem bądź to większej niż 5 ilości miejsc w radzie nadzorczej większej, bądź to stawiennictwem na walnym zgromadzeniu jedynie części akcjonariuszy. W mojej ocenie odnośnie pierwszego przypadku należy zauważyć, iż w większości spółek skład rady nadzorczej nie przekracza 5 osób, szczególnie w przypadku spółek niepublicznych. Bardziej prawdopodobna jest więc raczej sytuacja, w której akcjonariusz uprawniony do zgłoszenia żądania zamieszczenia w porządku obrad walnego zgromadzenia podjęcia uchwały w sprawie powołania członków rady nadzorczej w drodze głosowania grupami nie będzie dysponował wystarczającą ilością akcji dla utworzenia chociażby jednej grupy. Przykładowo zdarzy się tak w przypadku akcjonariusza reprezentującego 20% kapitału zakładowego w spółce akcyjnej, w której rada nadzorcza liczy 3 osoby. Odnośnie zaś drugiego z argumentów, frekwencja na walnym zgromadzeniu jest zmienną trudną do przewidzenia i sprowadzenia do wspólnego mianownika dla ogółu spółek. W wielu spółkach, głównie publicznych, na walnych pojawia się nie więcej niż 40% kapitału zakładowego. Czy to uzasadnia, aby uprawnienie do zgłoszenia wniosku o zamieszczenie w porządku obrad zgromadzenia głosowania grupami nad wyborem członków rady nadzorczej  przyznać akcjonariuszom reprezentującym 8% kapitału zakładowego?

 

W przypadku utworzenia na walnym zgromadzenia przynajmniej jednej grupy i dokonania wyboru członka rady nadzorczej, wygasają mandaty wszystkich członków rady nadzorczej, za wyjątkiem jedynie mandatów tych członków rady, którzy zostali powołani „przez podmiot określony w odrębnej ustawie”. Regulacje określające podmioty uprawnione do obsadzania miejsc w składzie radzie nadzorczej zawarte m.in. są w ustawie o radiofonii i telewizji, ustawie o specjalnych strefach ekonomicznych, ustawie o portach i przystaniach morskich. Przytoczony wyżej wyjątek nie dotyczy natomiast mandatów członków rady nadzorczej powoływanych przez podmiot określony w statucie spółki, w szczególności w wykonaniu uprawnień osobistych przyznanych określonemu akcjonariuszowi lub akcjonariuszom w statucie. Wątpliwości budzi natomiast sytuacja, w której część miejsc w radzie nadzorczej obsadzanych jest przez osoby wybrane przez pracowników na podstawie ustawy  o komercjalizacji i prywatyzacji. Pomimo bowiem, iż w przypadku „pracowniczych” członków rady nadzorczej miejsca w radzie nadzorczej obsadzone przez pracowników są wyłączone z ogólnych regulacji – kodeksowych i statutowych – dotyczących sposobu obsadzania składu rady. Tym samym walne zgromadzenie nie ma możliwości swobodnego obsadzenia tych miejsc. Pomimo to jednak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 28 maja 2013 r. (V CSK 311/12) uznał, że pracowniczy członkowie rady nadzorczej, wybierani na podstawie ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji, nie mieszczą się z kategorii osób, o których mowa w art. 385 §4 Kodeksu spółek handlowych („osoba powołana przez podmiot określony w odrębnej ustawie”). Stanowisko to, oceniane w większości krytycznie w doktrynie, również w mojej ocenie nie jest prawidłowe. Nie daje się bowiem pogodzić z głosowaniem grupami, szczególnie, gdy liczba utworzonych grup na walnym zgromadzeniu w celu powołania członków rady nadzorczej będzie większa od miejsc w radzie nadzorczej, po odliczeniu miejsc zarezerwowanych dla przedstawicieli pracowników.

 

W przypadku, gdy na walnym zgromadzeniu dojdzie do wyboru w drodze głosowania grupami przynajmniej jednego członka rady nadzorczej zasadniczo cały dotychczasowy skład rady nadzorczej (poza rzadkimi opisanymi wyżej wyjątkami) ulega usunięciu i jest wybierany na nowo. W przypadku gdy na tym samym walnym nie dojdzie do obsadzenia wszystkich miejsc w radzie, będziemy mieli do czynienia z radą niekompletną, tzw. „kadłubową”.

 

W doktrynie pojawiają się rozbieżne stanowiska czy w przypadku obsadzania rady nadzorczej na nowo w związku z wyborem członków rady w drodze głosowania grupami, znajdują zastosowanie uprawnienia osobiste akcjonariuszy do obsadzenia określonej ilości miejsc w składzie rady. Zdaniem części komentatorów takie uprawnienia muszą zostać zachowane, aby nie zakłócić stosunków korporacyjnych w spółce i nie doprowadzić do pokrzywdzenia akcjonariuszy większościowych. Zdaniem innej części komentatorów uprawnienia te powinny być honorowane jedynie w przypadku, gdy nie wszystkie miejsca w składzie rady nadzorczej zostaną obsadzone w drodze głosowania grupami i konieczne jest przeprowadzenie głosowania uzupełniającego. W mojej ocenie jednak treść przepisu art. 385 §3 Kodeksu spółek handlowych wyklucza obie przytoczone możliwości. Przepis ten mówi o powoływaniu w drodze głosowania grupami członków rady nadzorczej (wszystkich), „nawet gdy statut przewiduje inny sposób powołania rady nadzorczej”. Przez inny sposób powołania rady nadzorczej rozumieć należy w szczególności powoływanie rady nadzorczej przez poszczególnych akcjonariuszy w wykonaniu uprawnień osobistych lub przez osobę trzecią, określoną w statucie. Poza tym należy zauważyć, iż w przypadku obsadzenia w drodze uprawnień osobistych kilku miejsc w składzie rady nadzorczej, obsadzenie miejsc w radzie nadzorczej w drodze głosowania grupami przez poszczególne grupy może stać się niemożliwe ze względu na brak wystarczającej ilości pozostałych miejsc w radzie. Podobne stanowisko znalazło swój wyraz w wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia

 

Podobnie rozbieżności w doktrynie powoduje ocena czy w przypadku podejmowania uchwały w sprawie wyboru członków rady nadzorczej w drodze głosowania grupami znajdują zastosowanie zapisy statutu spółki przewidujące kworum. W mojej ocenie, zgodnie zresztą ze stanowiskiem wyrażonym przez Sąd Najwyższy (m.in. w wyroku z dnia 13.12.2007 r., I CSK 329/07), kworum jest zagadnieniem zupełnie niezależnym od głosowania grupami, determinującym czy całe walne zgromadzenie (którego porządek może obejmować przecież podjęcie uchwał również w innych kwestiach niż wybór rady nadzorczej w drodze głosowania grupami) jest zdolne do podejmowania skutecznych i wiążących uchwał. Oczywiście takie stanowisko daje możliwość akcjonariuszowi większościowemu możliwość zablokowania – w przypadku, gdy statutu przewiduje wymóg kworum – wyboru rady nadzorczej w drodze głosowania grupami poprzez nie stawienie się na walnym zgromadzeniu. Należy natomiast odróżnić wymóg kworum od przewidzianych w statucie zapisów dotyczących uzyskania określonej większości głosów dla podjęcia określonych spraw, w szczególności wyboru rady nadzorczej. W mojej ocenie brak przeszkód, aby w ramach głosowania w poszczególnych grupach stosować większość kwalifikowaną określoną postanowieniami statutu.

 Kwietnia 2004 r. (VI ACa 771/03).

 

Przechodząc w końcu do tworzenia poszczególnych grup, dla utworzenia grupy do wyboru jednego członka rady nadzorczej wymagane jest posiadanie takiej ilości akcji, jaka wypada w wyniku podzielenia ogólnej liczby akcji reprezentowanych na walnym zgromadzeniu przez ilość miejsc w składzie rady nadzorczej. Powoduje to, iż w przypadku stawienia się na walnym jedynie części kapitału zakładowego, nawet akcjonariusz reprezentujący stosunkowo niewielki ułamek w kapitale zakładowym może nagle być w stanie samodzielnie stworzyć grupę. Sytuacją rodzącą kolejne problemy jest określenie w sposób widełkowy w statucie spółki ilości członków rady nadzorczej. Pojawia się bowiem wówczas pytanie jaką ilość miejsc w radzie przyjąć dla ustalenia ilości akcji koniecznej do utworzenia jednej grupy. W mojej ocenie prawidłowym jest stanowisko, zgodnie z którym przyjąć należy taką ilość miejsc w radzie nadzorczej, jaka obowiązywała dotychczas, o ile walne zgromadzenie nie podejmie uchwały w sprawie zmiany tej ilości. Podobnie wątpliwości może budzić czy przy ustalaniu ilości akcji uprawniających do stworzenia grupy brane powinny być wszystkie miejsca w składzie rady nadzorczej, czy jedynie te, które nie zostały obsadzone „przez podmiot określony w odrębnej ustawie”. Redakcja przepisu art. 385 §5 Kodeksu spółek handlowych jest w tej kwestii dość nieszczęśliwa, gdyż nie wspomina o odliczeniu takich miejsc obsadzanych przez podmioty określone w odrębnej ustawie, niemniej jednak powszechnie przyjmuje się, że uwzględnia się jedynie te miejsca, które mogą być obsadzone przez walne zgromadzenie.

 

W przypadku, gdy akcjonariusz posiada wystarczający pakiet akcji może samodzielnie utworzyć grupę w celu powołania jednego członka rady nadzorczej, bądź też kilku miejsc -  w przypadku posiadania ilości akcji stanowiącej wielokrotność ilości wymaganej do obsadzenia jednego miejsca. W przypadku, gdy akcjonariusz sam nie dysponuje wymagana ilością, może współtworzyć grupę z innymi akcjonariuszami. Kodeks spółek handlowych nie podaje żadnych dalszych wytycznych w zakresie procedury tworzenia grup. Pierwszym zagadnieniem, które może budzić wątpliwości, jest dobrowolność przy tworzeniu grupy, a mianowicie czy do danej grupy może ktokolwiek przystąpić bez zgody pozostałych jej członków. Ta dość rzadko poruszana kwestia ma bardzo doniosłe skutki. Samo użyte w przepisie art. 385 §3 Kodeksu spółek handlowych pojęcie „wyboru rady nadzorczej w drodze głosowania oddzielnymi grupami” sugeruje, iż w ramach każdej z grup odbywa się głosowanie, a tym samym, iż grupy te nie składają się z akcjonariuszy jednorodnych co do stanowiska w przedmiocie wyboru do rady określonej osoby. Idąc więc dalej, może wystąpić sytuacja, gdy do grupy zgodnej co do wyboru określonej osoby) dołączyć chciałby inny akcjonariusz, który swoim pakietem akcji mógłby zablokować taki wybór. Brak szczegółowej regulacji kodeksowej w zakresie procedury tworzenia grup i dokonywania wyboru swojego członka przez poszczególne grupy daje pole do takich wątpliwości, których nie da się rozstrzygnąć. W praktyce jednak grupy tworzone są wokół konkretnej osoby kandydata do rady, którego popiera określona grupa akcjonariuszy, a dzięki możliwości głosowania grupami ma również realną możliwość przeprowadzenia skutecznego wyboru takiego kandydata. Ci akcjonariusze mniejszościowi zaś, którzy nie potrafią dojść do porozumienia z innymi z akcjonariuszy mniejszościowych w przedmiocie wspólnego kandydata najczęściej nie wejdą do żadnej grupy i uczestniczyć będą w głosowaniu uzupełniającym.

 

W drugiej części materiału poświęconego wyborowi członków rady nadzorczej w drodze głosowania grupami poświęcona zostanie omówieniu braku możliwości podzielenia swojego pakietu akcji i jednoczesnego udziału w kilku grupach lub uczestnictwa w głosowaniu uzupełniającymi. Ponadto w kolejnej części problematyka głosowania grupami nad wyborem członków rady nadzorczej przedstawiona zostanie na przykładach.

 

opracował radca prawny Grzegorz Dyjas

GŁOSOWANIE GRUPAMI PRZY WYBORZE RADY NADZORCZEJ - CZĘŚĆ I
16 grudnia 2018
06 stycznia 2019
Instytucja głosowania grupami, uregulowana w art. 385  § 3-9 Kodeksu spółek handlowych, z założenia
16 grudnia 2018
  Instytucja głosowania grupami, uregulowana w art. 385 § 3-9 Kodeksu spółek handlowych, z założenia

Uważasz, że nie stać Cię na prawnika.

Uwierz, że nie stać Cię, aby go nie mieć !

Powered by Kancelaria Radcy

Prawnego Grzegorz Dyjas