Jesteśmy najlepsi

Aktualności

Aenean sagittis mattis purus ut hendrerit. Mauris felis magna, cursus in venenatis ac, vehicula eu massa. Quisque nunc velit, pulvinar nec iaculis id, scelerisque in diam. Sed ut turpis velit. Integer dictum urna iaculis vestibulum finibus. Etiam tempus dictum rhoncus. Nam vel semper eros. Ut molestie sit amet sapien vitae semper. Pellentesque habitant morbi tristique senectus et netus et malesuada fames ac turpis egestas. 

06 stycznia 2019
Instytucja głosowania grupami, uregulowana w art. 385  § 3-9 Kodeksu spółek handlowych, z założenia
16 grudnia 2018
  Instytucja głosowania grupami, uregulowana w art. 385 § 3-9 Kodeksu spółek handlowych, z założenia

Zadzwoń do nas: +48 500 235 211

Kancelaria Radcy Prawnego Grzegorz  Dyjas

06 stycznia 2019
Instytucja głosowania grupami, uregulowana w art. 385  § 3-9 Kodeksu spółek handlowych, z założenia
16 grudnia 2018
  Instytucja głosowania grupami, uregulowana w art. 385 § 3-9 Kodeksu spółek handlowych, z założenia

Blog

Aktualności

W zakresie dotyczącym rezygnacji członków zarządu spółkę kapitałową reprezentuje zarząd lub prokurent zgodnie z art. 205 §2 i art. 373 §2 Kodeksu spółek handlowych; także wtedy, gdy rezygnację składa członek zarządu jednoosobowego lub ostatni członek zarządu wieloosobowego albo gdy składają ją jednocześnie wszyscy członkowie zarządu wieloosobowego , a spółka nie ma prokurenta. Oświadczenie o rezygnacji doręczone na adres spółki dochodzi do skutku z chwilą uzyskania przez pozostałego członka zarządu lub prokurenta możliwości zapoznania się  z treścią  tego oświadczenia w zwykłym toku czynności, a oświadczenie członka zarządu jednoosobowego lub ostatniego członka zarządu wieloosobowego albo wszystkich członków zarządu wieloosobowego rezygnujących jednocześnie  - z chwilą doręczenia na adres  spółki w sposób umożliwiający  podjęcie niezbędnych działań związanych z rezygnacją.

 

Tak rozstrzygnął Sąd Najwyższy w swojej uchwale z dnia 31 marca 2016 r. (sygn. akt III CZP 89/15) podjętej na wniosek Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego.

 

W uzasadnieniu wniosku wskazano na występujące w tej kwestii rozbieżności w orzecznictwie Sądu Najwyższego i sądów powszechnych. Odnotował trzy zasadnicze stanowiska reprezentowane w orzecznictwie:

  1. Według stanowiska pierwszego - wyrażonego w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 21 stycznia 2010 r., II UK 157/09, nie publ., oraz w wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 29 maja 2013 r., I ACa 147/13, nie publ. - oświadczenie woli członka zarządu spółki kapitałowej o rezygnacji ze sprawowanej funkcji powinno być złożone członkowi zarządu lub prokurentowi zgodnie z art. 205 § 2 lub art. 373 § 2 Kodeksu spółek handlowych.
  2. Według drugiego stanowiska - wyrażonego w orzeczeniach Sądu Najwyższego z dnia 19 sierpnia 2004 r., V CK 600/03, nie publ., z dnia 27 stycznia 2010 r., II CSK 301/09, nie publ., z dnia 3 listopada 2010 r., V CSK 129/10 (OSNC 2011, nr 7-8, poz. 84) i z dnia 11 lipca 2014 r., III CZP 36/14, nie publ. - oświadczenie woli członka zarządu spółki kapitałowej o rezygnacji ze sprawowanej funkcji powinno być złożone radzie nadzorczej lub pełnomocnikowi powołanemu w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością zgodnie z art. 210 § 1 Kodeksu spółek handlowych, a w spółce akcyjnej zgodnie art. 379 § 1 Kodeksu spółek handlowych.
  3. Według stanowiska trzeciego - wyrażonego w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2010 r., III CSK 176/09, nie publ., wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 10 września 2013 r., III AUa 1478/12, nie publ., i wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 27 sierpnia 2014 r., I ACa 895/13, nie publ. - oświadczenie woli członka zarządu spółki kapitałowej o rezygnacji ze sprawowanej funkcji powinno być złożone organowi uprawnionemu do powoływania członków zarządu.

 

W uzasadnieniu uchwały Sąd Najwyższy wywiódł w pierwszej kolejności, iż to zarząd spółki jest organem odpowiednio w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością i spółce akcyjnej, który jest wyłącznie odpowiedzialny za reprezentację spółki, za wyjątkiem przypadków opisanych w art. 210 §1 Kodeksu spółek handlowych. Kodeks spółek handlowych nie przewiduje żadnych dalszych wyjątków od tej zasady.

 

W obrębie reprezentacji osoby prawnej rozróżnia się reprezentację czynną, obejmującą składanie oświadczeń woli przez osobę prawną i reprezentację bierną, obejmującą odbiór oświadczeń woli adresowanych do osoby prawnej. O ile zasady reprezentacji czynnej uregulowane zostały w Kodeksie spółek handlowych w art. 205 §1 dla spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz w art. 373 §1 dla spółki akcyjnej, o tyle zasady reprezentacji biernej uregulowano odpowiednio w art. 205 §2 oraz w art. 373 §2. Zgodnie z brzmieniem tych ostatnich przepisów oświadczenia składane spółce oraz doręczenia pism spółce mogą być dokonywane wobec jednego członka zarządu lub prokurenta.

 

Powyższe zasady reprezentacji biernej w pełni znajdują zastosowanie w ocenie Sądu Najwyższego również w przypadku składania spółce oświadczeń o rezygnacji przez członków zarządu spółki. W konsekwencji oświadczenia o rezygnacji przekazane na piśmie lub pocztą elektroniczną powinny być uznane za złożone spółce i tym samym dokonane, po dojściu na adres spółki, adres zarządu spółki lub adres do doręczeń, w chwili uzyskania przez przynajmniej jednego członka zarządu lub prokurenta  w zwykłym toku czynności - tj. uwzględniając przede wszystkim czas pracy - możliwości zapoznania się z jego treścią. W praktyce, w związku z tym, że zarząd działa stale, a przy wykonywaniu reprezentacji biernej wystarcza udział jednego tylko członka zarządu, byłby to dzień dojścia oświadczenia na adres spółki lub następny po nim dzień roboczy.

 

W razie przekazania oświadczenia o rezygnacji, ustnie lub na piśmie, bezpośrednio pozostałym członkom zarządu, a przynajmniej jednemu z nich lub prokurentowi, dniem złożenia tego oświadczenia w sposób wymagany przez art. 61 k.c. byłby w praktyce zawsze dzień, w którym do przekazania doszło, gdyż z treścią oświadczenia o rezygnacji można się zapoznać w krótkim czasie.

 

Sąd Najwyższy odniósł się również do pozostałych stanowisk spotykanych w doktrynie w kwestii zasad reprezentacji biernej w spółkach z o.o. i spółkach akcyjnych w przypadku rezygnacji członków zarządu, przedstawionych we wniosku Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego.

 

Sąd odrzucił możliwość stosowania w omawianych przypadkach art. 210 §1 Kodeksu spółek handlowych dla spółki z o.o. i art. 379 §1 Kodeksu spółek handlowych dla spółki akcyjnej. Oba te przepisy przewidują bowiem szczególne zasady reprezentacji spółki tj. przez radę nadzorczą lub pełnomocnika powołanego uchwałą odpowiednio zgromadzenia wspólników w spółce z o.o. lub walnego zgromadzenia w spółce akcyjnej w przypadku umowy zawieranej przez spółkę z członkiem zarządu, jak również w przypadku sporu spółki z członkiem zarządu. W przypadku składania przez członka zarządu rezygnacji nie mamy do czynienia z żadną z tych sytuacji, w szczególności nie dochodzi do zawarcia żadnej umowy jako że rezygnacja jest czynnością jednostronną.

 

Sąd odrzucił również pogląd przewidujący możliwość składania oświadczeń o rezygnacji wobec podmiotu, uprawnionego do powołania osoby składającej rezygnację do zarządu. Pogląd taki nie ma żadnego oparcia w przepisach. Ponadto zwrócono uwagę, że organy uprawnione do powoływania zarządu nie są przystosowane do wykonywania reprezentacji, w tym reprezentacji biernej. W praktyce nie wiadomo więc jak miałoby wyglądać wykonywanie przez te organy czynności reprezentacji, a konkretnie w jaki sposób doręczać tym organom oświadczenia o rezygnacji. Dalej, w sytuacjach, gdy członków zarządu powołuje podmiot spoza struktury spółki, zastosowanie tej koncepcji oznaczałoby, iż oświadczenie o rezygnacji składane musiałoby być podmiotowi, który nie jest organem spółki. Taka możliwość również została odrzucona przez Sąd Najwyższy.

 

W konsekwencji Sąd Najwyższy przyjął za właściwe stanowisko, zgodnie z którym oświadczenia członków zarządu o rezygnacji składane winny być – zgodnie z zasadą biernej reprezentacji wyrażoną w art. 205 §2 oraz 379 §2 Kodeksu spółek handlowych – wobec zarządu lub prokurenta spółki.

Za szczególnie ciekawy, a wręcz pewnie za kontrowersyjny, uznać należy wywód Sądu Najwyższego dotyczący składania oświadczenia o rezygnacji przez jedynego lub ostatniego członka zarządu, jak również przez wszystkich członków zarządu jednocześnie, a w spółce brak prokurenta. Taka nietypowa sytuacja nie uzasadnia – w ocenie Sądu Najwyższego - stosowania innych zasad reprezentacji, szczególnie że brak jakichkolwiek podstaw prawnych dla ich wywodzenia. Jednocześnie zaś w ocenie Sądu Najwyższego wykonywanie reprezentacji biernej w takim wypadku nie napotyka przeszkód. Pisemne oświadczenie o rezygnacji lub wyrażone w postaci elektronicznej powinno być w tym przypadku przekazane spółce pod jej adresem (adresem zarządu, adresem do doręczeń) w sposób umożliwiający - analogicznie jak w przypadku, gdy reprezentację spółki w razie rezygnacji członka zarządu wykonuje inna osoba pozostająca w składzie zarządu - nadanie mu biegu w celu podjęcia działań, które wymusza rezygnacja, w szczególności zmierzających do obsady zwolnionego miejsca w zarządzie.

 

Choć nie wynika to wprost z treści omawianej uchwały podjętej przez Sąd Najwyższy, z jej uzasadnienia wywieść można, iż oświadczenie o rezygnacji członek zarządu może złożyć również wobec pełnomocnika spółki, powołanego przez zarząd, którego umocowanie obejmuje oczywiście przyjmowanie tego rodzaju oświadczeń. Taką możliwość wykorzystać można właśnie w omówionym wyżej przypadku tj. gdy rezygnacje składa jedyny lub ostatni członek zarządu, jak również gdy rezygnację składają wszyscy członkowie zarządu jednocześnie.

 

W treści uchwały wyraźnie wskazano zaś na wyjątek od opisywanej wyżej zasady reprezentacji spółki przy przyjmowaniu oświadczenia o rezygnacji od członka zarządu, a mianowicie w przypadku, gdy jedyny członek zarządu składający rezygnację jest jednocześnie odpowiednio jedynym wspólnikiem spółki z o.o. lub jedynym akcjonariuszem spółki akcyjnej. Zgodnie z brzmieniem odpowiednio art. 210 §2 Kodeksu spółek handlowych w odniesieniu do spółki z o.o. oraz art. 379 §2 Kodeksu spółek handlowych czynność prawna dokonywana odpowiednio przez jedynego wspólnika w spółce z o.o. lub jedynego akcjonariusza w spółce akcyjnej ze spółką reprezentowaną przez niego jako jedynym członkiem zarządu wymaga zachowania formy aktu notarialnego. W tym miejscu należy zauważyć, iż choć Sąd Najwyższy w treści uchwały pisze o powyższej sytuacji jako wyjątek od ujętej w uchwale zasady, nie do końca można się z tym zgodzić. Również bowiem w tym wypadku oświadczenie członka zarządu – w tym wypadku jedynego członka zarządu -  złożyć należy wobec zarządu, względnie prokurenta lub pełnomocnika. Wyjątkowość tego rozwiązania dotyczy jedynie formy oraz formy zakomunikowania rezygnacji spółce.

 

opracował radca prawny Grzegorz Dyjas

KOMU ZŁOŻYĆ OŚWIADCZENIE O REZYGNACJI CZŁONKA ZARZĄDU
24 września 2018
06 stycznia 2019
Instytucja głosowania grupami, uregulowana w art. 385  § 3-9 Kodeksu spółek handlowych, z założenia
16 grudnia 2018
  Instytucja głosowania grupami, uregulowana w art. 385 § 3-9 Kodeksu spółek handlowych, z założenia

Uważasz, że nie stać Cię na prawnika.

Uwierz, że nie stać Cię, aby go nie mieć !

Powered by Kancelaria Radcy

Prawnego Grzegorz Dyjas